Wyszanowo
Wieś sołecka położona w powiecie międzyrzeckim, w gminie Międzyrzecz, legitymuje się metryką o wczesnośredniowiecznym rodowodzie. Wieś o nazwie Wyszanów wymieniana jest w źródłach historycznych już w XIII wieku (Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski). Sama nazwa wsi Wyszanów - obecnie Wyszanowo - wskazuje na jej rodowód słowiański, gdyż nazwy osad tworzono najczęściej od imienia lub nazwiska pierwszych osadników. Mógł to być jakiś Wysz - Wisz, stąd później miejsce to utrwaliło się jako osada Wysza - Wisza – Wyszanów - Wyszanowo. Zapewne miało to miejsce w XI, XII wieku, gdy obszary leśne, puszcze nadawali na własność książęta wielkopolscy za zasługi swoim zaufanym urzędnikom, rycerzom, komesom.
Teren, na którym dzisiaj leży Wyszanowo, stanowił wówczas znaczny obszar leśny. Dla pozyskania ziemi dla celów rolniczych właściciel obszaru leśnego osadzał tutaj chłopów, którzy trzebili puszczę i dawali początek osadzie rolniczej. Dokumenty archiwalne z roku 1250 wymieniają już właściciela Wyszanowa: był nim Sulistaw, syn Jędrzeja. W 1256 roku klasztor paradyski nabył cześć ziemi i wieś Wyszanowo od rycerza Sulistawa, co potwierdza księże Przemysław I.
W owym czasie obszar należący do Wyszanowa dzielił się na Wyszanów Wielki i Mały Klasztor nabył Wyszanow Wielki. Natomiast Wyszanow Maty nalezat do 1276 roku do Wrocisława - kapelana międzyrzeckiego, który to właśnie w 1276 roku darował tą część Wyszanowa paradyskiemu klasztorowi. Potwierdza to w 1278 roku książę Przemysław II
W roku 1382 nastapiła ugoda z braćmi Smolkami, którzy byli przypuszczalnie właścicielami jakiejś części Wyszanowa. W wyniku ugody zrzekli się pretensji do Wyszanowa. W ten sposób klasztor stał się właścicielem Wyszanowa i obszaru około 2300 ha lasu, ziemi uprawnej i łąk. W XIV wieku na Ziemi Wyszanowskiej klasztor paradyski założył wieś Stary Dwór oraz wybudował kościół w nowej wiosce, który stał się kościołem parafialnym dla Wyszanowa.
W tym samym wieku dla lepszego zagospodarowania i aktywizacji wsi cystersi paradyscy sprowadzają, kolonistów niemieckich, rzemieślników, rolników. Chłopom we wiosce nadają nowe prawa, tzw. niemieckie. Mianują sołtysem Niemca. Dawny, powszechnie stosowany odrobek, zamieniają na czynsz liczony w pieniądzach i zbożu. Nowa organizacja pracy na wsi sprzyja dalszej kolonizacji przez Niemców. W krótkim czasie koloniści niemieccy zdominowali i wyparli ludność rdzennie polską z Wyszanowa.
W XVII wieku Wyszanowo, wieś leząca w granicach państwa polskiego, była już tylko zamieszkała przez ludność niemiecką. Wzmiankują o tym źródła historyczne, zarówno niemieckie jak i polskie. W tej niemieckiej dominacji wieś dotrwała aż do drugiego rozbioru Polski w 1793 roku. W 1796 roku dobra paradyskie przejął rząd pruski Nastąpiła tzw. sekularyzacja ich dbór. Część ziemi w Wyszanowie, którą dotąd dzierżawili chłopi, rząd pruski sprzedał na dogodnych warunkach, a z części ziemi powstał folwark, który obejmował około 500 ha ziemni ornej. W 1803 roku jako dzierżawca majątku wyszanowskiego występował niejaki Fuss, który był członkiem Międzyrzeckiego Towarzystwa Ekonomicznego.
W XIX i XX wieku mieszkańcy Wyszanowa jako poddani króla pruskiego Fryderyka i później Wilhelma zostali zobowiązani do służby wojskowej i brali udział w wojnach, jakie Prusy prowadziły w 1864 roku, w 1866 roku, w 1870 i 71 roku oraz w latach 1914-18. Wielu mieszkańców Wyszanowa poległo. Po zakończeniu I wojny światowej mieszkańcy Wyszanowa pośrodku wsi wznieśli poległym pomnik, który został zniszczony w 1945 roku przez żołnierzy radzieckich. Po rozpętaniu II wojny światowej w 1939 roku przez Hitlera, z każdej rodziny w Wyszanowie dorośli mężczyźni zostali wcieleni do wojska i brali udział w, wielu karnpaniach wojennych prowadzonych przez Niemcy hitlerowskie. I znowu wielu z nich zginęło. Najwięcej poległo w Rosji. Aby uzupełnić w wiosce niedobory rąk do pracy skierowano na przymusowe roboty 12 jeńców francuskich i 3 Polaków, którzy przebywali tutaj do zakończenia wojny.
Nadszedł rok 1945. Front coraz szybciej zbliżał się od wschodu. Armia radziecka wkroczyła do wsi na początku lutego bez żadnego oporu. Mieszkańcy nie próbowali wcześniej uciekać. W czerwcu 1945 roku zostali przymusowo ewakuowani za Odrę, do Niemiec.
Historia wsi fragment z książki "Wyszanowo stare i nowe dzieje" - S.Cyraniak , Świebodzin 2001, wyd. AKAPIT
